image

Global Warming

Op dit moment leven wij op een manier waarbij de wereld niet langer in evenwicht is. De gemiddelde mens gebruikt (te) veel energie om te voorzien in de huidige levensbehoefte en put daarmee de natuurlijke reserves van de aarde uit. Tegelijkertijd stoten wij door het gebruik van fossiele brandstoffen en door onze levensstijl veel CO2 uit met tot gevolg dat de aarde opwarmt. Deze opwarming is de laatste jaren explosief gestegen met als gevolg vooral klimatologische veranderingen wereldwijd. Het gaat te ver om alle gevolgen te beschrijven maar grote delen van de wereld worden geteisterd door droogte terwijl op andere gebiedend juist extreme regenval en orkanen voorkomen. Dit heeft een enorme invloed op flora en fauna, er sterven dieren en planten uit en de economische gevolgen zijn overal al merkbaar. Uit diverse studies is gebleken dat als wij als mensheid doorgaan met het gebruiken van de aarde zoals we nu doen, de aarde in 2040 gemiddeld met 6 graden opgewarmd is. De klimatologisch gevolgen zoals stijging van de zeespiegel zijn dan niet meer overzien.  

Wereldwijd zijn er afspraken gemaakt om de opwarming van de aarde tegen te gaan maar vaak moeten de goede bedoelingen plaats maken voor economische afwegingen. Grote delen van oerwouden bijvoorbeeld, de longen van de aarde, worden gekapt voor houtopbrengsten en basisgrondstoffen.

Naast de uitstoot van industrie en transport wordt ook een belangrijk deel aan energie verbruikt voor huishoudelijk gebruik en voor het comfort in een gebouw zoals verwarming en koeling. Hier is op bouwkundig gebied nog enorm veel te winnen. Door gebouwen te ontwerpen die nauwelijks energie vragen en daarbij gebruik te maken van nieuwe, schone energieopwekking kan een grote positieve bijdrage gedaan worden aan het voorkomen van de opwarming van de aarde.

 

Duurzaam

Duurzaamheid = Sustainability = Het op een zodanige manier gebruik maken van de aarde dat deze in natuurlijk evenwicht blijft.

Het begrip duurzaamheid is inmiddels een containerbegrip geworden. Iedereen pretendeert duurzaam te bouwen of duurzame producten te gebruiken maar de praktijk leert toch vaak anders. Naast het feit dat we ons er meer bewust van moeten zijn welke materialen wij gebruiken om te bouwen, waar deze materialen gemaakt worden en welke impact deze materialen, het vervoer ervan en het gebruik ervan hebben op het milieu moeten we ook kijken naar het besparen op energie gemaakt door fossiele brandstoffen.

Er wordt vooral gestimuleerd om PV-panelen, in de volksmond zonnepanelen genoemd, te plaatsen maar dit zegt feitelijk niets over de energiezuinigheid van een woning zelf. PV-panelen compenseren de gebruiker in de energiekosten maar vergen ook een behoorlijke investering en daarbij is voor productie en transport van de panelen ook energie verbruikt en dus CO2 uitstoot geweest. Dit zijn zaken die zouden moeten worden meegenomen is de overweging voordat met overgaat tot aanschaf van dergelijke oplossingen. Waar het vooral om gaat is de energiebehoefte te beperken. Bij bouwen betekend dit zorgen dat de woning minder energie nodig is en zorgen dat deze energie niet verloren gaat. Dit is het uitgangspunt van passiefbouwen. Niet domweg veel geld investeren in ‘duurzame’ producten maar de bouwkundige energetische basis beter maken. Dit is het uitgangspunt van passiefbouwen en deze methode zal naar onze mening de nieuwe standaard gaan worden.

kippenhokEen slecht geïsoleerd gebouwd is geen energiezuinig gebouw, ook niet met PV-panelen !

Passief

De oorsprong van deze bouwmethode ligt in de 80er jaren. De Chinese overheid had vanwege te weinig energieopwekking gesteld dat in het zuiden van China woningen geen verwarming mochten hebben. Omdat deze woningen in de winter natuurlijk erg oncomfortabel waren is de Zweedse professor Bo Adamson ingeschakeld om te onderzoeken hoe deze woningen toch meer comfort konden verkrijgen. De oplossing door Prof. Bo Adamsom bestond uit het veel beter isoleren van de woningen en door optimaal gebruik te maken van de gratis voorhanden zonnewarmte.

Terug in Europa kwam prof. Bo Adamson in contact met zijn Duitse collega prof. Wolfgang Feist. Samen besloten ze dat dit principe eigenlijk ook voor andere continenten van toepassing zou moeten zijn. In Darmstadt is in 1991 het allereerste passiefgebouw, een appartementengebouw, gebouwd en deze is vervolgens jaren lang gemonitord. Toen vastgesteld was dat het energieverbruik tot een tiende teruggebracht bleek te zijn is in 1996 het Passiefinstituut in Darmstadt opgericht.

Om als passiefgebouw gekwalificeerd te kunnen worden moet het gebouw voldoen aan een aantal eisen die gesteld zijn door het instituut. Er is een maximum gesteld aan het energieverbruik per m2 voor verwarmen maar ook voor het totale energieverbruik per m2. Deze eisen zijn respectievelijk 15kwh/m2 en 120 kWh/m2 voor nieuwbouw en voor renovatie respectievelijk 25kWh/m2 en 130kWh/m2. Ook is er een eis gesteld aan infiltratie, het verlies door kieren en spleten Om aan deze eisen te voldoen moeten er een aantal bouwkundige uitgangspunten gehanteerd worden. Het gebouw dient zon-georiënteerd ontworpen worden waarbij vooral op het zuiden veel glas toegepast wordt en waarbij op het noorden liefst weinig glas toegepast wordt. Wel dient men er rekening mee te houden dat er geen oververhitting plaats vind. De thermische schil rondom het gebouw, dus vloeren, gevels, daken en ook de beglazing zijn erg goed geïsoleerd. De isolatiewaarden liggen gemiddeld 3x hoger als een woning gebouwd volgens bouwbesluit. Ten slotte dient er een gebalanceerd ventilatiesysteem toegepast te worden waarbij middels WTW de frisse ventilatielucht wordt voorverwarmd.

doorsnedenOm vooraf maar ook achteraf te kunnen toetsen of het gebouw voldoet aan de gesteld eisen wordt een uitgebreid rekenprogramma, Het Passief Huis Planning Pakket, kortweg PHPP gebruikt. Indien het gebouw voldoet aan alle eisen wordt het gecertificeerd als een Passiefgebouw .

Economisch

Een van de redenen dat passiefbouwen in Nederland zo weinig wordt gebruikt, in tegenstelling tot ons omringende landen, is de opvatting dat het veel duurder is als een standaard (bouwbesluit) gebouw. Er wordt gesproken dat het tot wel 40% duurder is maar dit is vooral gebaseerd op onwetendheid. Als je puur naar de bouwkundige kosten kijkt, datgene wat de aannemer bouwt, dan zijn de kosten ten opzicht van een ’standaard’ gebouw zo’n 10% hoger. Dit is ook logisch omdat dubbele isolatie ook het dubbele kost en triple beglazing (nog) duurder is als dubbele beglazing. Daarnaast moet er meer geld en aandacht besteed worden aan het kierdicht bouwen. Daar staat tegenover dat het gebouw door zijn beperkte energievraag ook met een zeer eenvoudige installatie kan volstaan en hier kan dus op bespaart worden ten opzicht van een ‘standaard’ gebouw. Per Saldo zijn de meerkosten dan, afhankelijk van complexheid en afwerking, tussen de 5 en 10%. Deze meerkosten zijn echter snel terugverdiend omdat een passief gebouw veel lagere energielasten heeft. Waar een ‘standaard’woning in Nederland 1800m3 gas verbruikt, zal dezelfde woning als passiefhuis nog maar 180 m3 gas verbruiken. Een besparing van 1620 x € 0,65 = € 1.053,- /jaar.

In de toekomst zal het uitgangspunt zijn dat een gebouw zelfvoorzienend moet zijn qua energie, het zogenaamde energieneutraal bouwen. Als we kijken naar de investeringen die gedaan moeten worden bij een standaard gebouw om deze naar energieneutraal te krijgen, ten opzichte van de investering die nog nodig is om een passiefgebouw naar energieneutraal te brengen, blijkt dat passiefbouwen als basis zelfs voordeliger is!

Belangrijker misschien nog wel als het economische voordeel is dat een passiefgebouw vooral comfortabeler en gezonder is. Comfortabel omdat er geen ongewenste luchtstromingen (tocht) in het gebouw zijn en omdat alles eenzelfde behaaglijke temperatuur heeft. Gezonder omdat de woning 24uur/dag van verse gezuiverde lucht wordt voorzien. Een passiefgebouw is dan ook uitermate geschikt voor gebruikers met luchtweg allergieën of astmatische aandoeningen.